Uşaqlarda Göy Öskürək haqqında bilinməyənlər

Göy Öskürək (boğmaca) Bordetella boğmaca bakteriyasının yaratdığı tənəffüs sisteminin infeksiyasıdır. Bu, əsasən immunizasiya ilə hələ tam qorunmayan 6 aydan kiçik körpələrə və immuniteti zəifləməyə başlayan 11-18 yaşlı uşaqlara təsir göstərir.

Göy Öskürək “Bordetella Pertussis” adlı spesifik bakteriya tərəfindən törədilir ki, bu da bəzən uşaq nəfəs aldıqda “boğmaca” səsi ilə bitə bilər.

Uşaqlarda Göy Öskürək hansı simptomlarla müşahidə olunur?

Uşaqlarda Göy Öskürək soyuqdəyməyə bənzər simptomlarla müşahidə olunur:

• burun axıntısı
• asqırma
• yüngül öskürək
• aşağı dərəcəli qızdırma

Təxminən 1-2 həftədən sonra quru, qıcıqlandırıcı öskürək bir dəqiqədən çox davam edə bilən öskürəklərə çevrilir. Bu zaman uşaq öskürməkdəndən göyərə bilər. Sonunda uşaq qusa bilər.

Göy Öskürəkdən əziyyət çəkən bir çox körpə və balaca uşaqlarda öskürək tutması və onu müşayiət edən boğulma olur, lakin hamıda olmur. Və bəzən körpələr böyük uşaqlar kimi öskürmür və ağlamır. Körpələr sanki nəfəs alır kimi görünə bilər, üzü qızarır və əslində nəfəs almağı dayana bilər (apne adlanır). Çox pis sehrlər zamanı onların üzü bir neçə saniyə ərzində bənövşəyi və ya mavi rəngə çevrilə bilər.

Yetkinlərdə və yeniyetmələrdə davamlı öskürək və ya boğulma olmadan öskürək kimi yüngül və ya fərqli simptomlar ola bilər.

Uşaqlarda Göy Öskürək diaqnozu

Uşağınızın göy öskürək olduğundan şübhələnirsinizsə, uşaq həkiminə müraciət edin. Usaq hekimi tibbi tarix götürəcək və laboratoriyada yoxlanılmaq üçün burun və boğaz selik nümunələri götürə bilər. Onlar həmçinin  qan testləri və döş qəfəsinin rentgenoqrafiyasını sifariş edə bilərlər.

Uşaqlarda Göy Öskürək müalicəsi

Uşaqlarda göy öskürək müalicəsi pediatr tərəfindən təyin edilmək şərtiylə antibiotik kursundan ibarətdir. Düşünülür ki, antibiotiklər, öskürək başlamazdan əvvəl, insanlar xəstəliyin erkən mərhələlərində qəbul etdikdə infeksiyanın müddətini qısaltmaq üçün ən yaxşı şəkildə işləyirlər. Ancaq sonradan başladıqda belə, antibiotiklər vacibdir, çünki onlar infeksiyanın başqalarına yayılmasının qarşısını ala bilərlər. Əgər ailənizdə kimsə göy öskürəyi varsa, digər ailə üzvləri üçün profilaktik antibiotiklərə və ya peyvənd gücləndiricilərinə ehtiyac olub-olmadığını uşaq həkimindən soruşun.

Göy öskürək olan bəzi uşaqlar xəstəxanada müalicəyə ehtiyac duyurlar. Körpələr və balaca uşaqlar xəstəxanaya yerləşdirilmə ehtimalı daha yüksəkdir, çünki onlar pnevmoniya kimi problemlər üçün daha çox risk altındadırlar. Digər mümkün problemlərə nəfəs almaqda çətinlik, apne dövrləri, oksigenə ehtiyac (xüsusilə öskürək zamanı) və dehidrasiya daxildir.

Göy öskürək 6 aydan kiçik körpələr üçün həyati təhlükə yarada bilər, buna görə də demək olar ki, həmişə xəstəxanada müalicəyə ehtiyac duyurlar.

Uşaqlarda Göy Öskürək yoluxucudurmu?

Uşaqlarda Göy Öskürək çox yoluxucudur. Bakteriyalar yoluxmuş şəxsin burnundan və ya ağzından kiçik maye damcıları vasitəsilə insandan insana yayılır. İnsan asqıranda, öskürəndə və ya güləndə bunlar havaya keçə bilər. Digərləri daha sonra damcıları tənəffüs etməklə və ya damcıları əllərinə alaraq ağızlarına və ya burunlarına toxunmaqla yoluxa bilərlər.

Uşaqlarda göy öskürək üçün inkubasiya dövrü adətən 7 ilə 10 gündür, lakin 21 günə qədər uzana bilər.

Yoluxmuş insanlar öskürək başlayandan təxminən 2 həftə sonra xəstəliyin ən erkən mərhələlərində ən çox yoluxucu olurlar. Antibiotik müalicəsi müalicənin başlanmasından sonra yoluxuculuq müddətini 5 günə qədər qısaldır.

Uşaqlarda Göy Öskürək nə qədər davam edir?

Uşaqlarda göy öskürək adətən 1-2 həftə davam edən soyuqdəymə əlamətlərinə, sonra 3 aya qədər davam edən şiddətli öskürəyə səbəb olur.

Son mərhələ simptomların tədricən təmizlənməsi ilə daha bir neçə həftəlik bərpadan ibarətdir. Bəzi uşaqlarda bərpa dövrü aylarla davam edə bilər.

Hansı halda pediatra zəng etməlisiniz?

Əgər uşağınızın göy öskürək olduğunu və ya göy öskürəkdən əziyyət çəkən birinin yanında olduğunu düşünürsünüzsə, hətta uşağınız bütün planlaşdırılmış göyöskürək peyvəndlərini almış olsa belə, pediatr həkimə müraciət edin.

Bu, uşağınızın uzun müddət öskürək olması halında və:

• öskürək uşağınızın dərisini və ya dodaqlarını qırmızı, bənövşəyi və ya mavi rəngə çevirir.
• uşağınız öskürəkdən sonra qusursa
• öskürəkdən sonra boğmaca səsi varsa
• uşağınız nəfəs almaqda çətinlik çəkir və ya qısa müddət ərzində nəfəs almırsa (apne)
• uşağınız çox ləng görünür.
• uşağınızın susuz qalmasından narahatsınızsa
• uşağınıza göy öskürək diaqnozu qoyulubsa və evdə müalicə olunursa, nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə və ya dehidrasiya əlamətləri göstərirsə, dərhal tibbi yardım alın.