Suçiçəyi uşaqlarda qızdırma, qaşınma və sulu dəri səpgiləri ilə müşahidə olunan yoluxucu virus xəstəliyidir. Valideynlərin çox vaxt su çiçəyi kimi axtardığı bu xəstəlik adətən yüngül keçsə də, körpələrdə, immun sistemi zəif uşaqlarda və uzun çəkən qızdırma zamanı pediatr müayinəsi vacibdir.
Bu məqalədə uşaqlarda suçiçəyinin necə başladığını, hansı əlamətlərlə göründüyünü, neçə gün davam etdiyini, evdə nələrə diqqət etməli olduğunuzu və hansı hallarda uşaq həkiminə müraciət etməyin lazım olduğunu sadə dildə izah edirik.
Suçiçəyi nədir?
Suçiçəyi varisella-zoster virusunun yaratdığı yoluxucu virus infeksiyasıdır. Xəstəlik əsasən uşaqlarda qızdırma, halsızlıq, qaşınma və mərhələli dəri səpgiləri ilə görünür. Səpgilər əvvəl qırmızı ləkə kimi başlayır, sonra sulu qabarcığa çevrilir və sonda qaysaq, yəni qabıq bağlayır.
Bu xəstəlik uşaqlar arasında, xüsusilə bağça və məktəb mühitində tez yayıla bilər. Yoluxma xəstə uşaqla yaxın təmas, hava-damcı yolu və səpgidəki maye ilə təmas nəticəsində baş verə bilər.
Valideynlər suçiçəyini bəzən allergiya, qızılca, məxmərək və ya həşərat dişləməsi ilə qarışdıra bilirlər. Fərqləndirici məqam odur ki, suçiçəyi zamanı dəridə eyni anda həm yeni qırmızı ləkələr, həm sulu qabarcıqlar, həm də qaysaq bağlamış səpgilər görünə bilər.
Suçiçəyi çox vaxt yüngül keçir, amma hər uşaqda eyni olmur. Körpələrdə, immun sistemi zəif olan uşaqlarda, xroniki xəstəliyi olanlarda və uzun çəkən qızdırmada pediatr müayinəsi gecikdirilməməlidir.
Uşağınızda suçiçəyinə bənzər səpgilər, qızdırma və güclü qaşınma varsa, diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün Dr. Kənan Qarayevin qəbuluna yazıla bilərsiniz.
Uşaqlarda suçiçəyi necə başlayır?
Uşaqlarda suçiçəyi çox vaxt səpgidən əvvəl halsızlıq, iştahsızlıq, yüngül qızdırma və ümumi narahatlıqla başlayır. Bir müddət sonra dəridə qırmızı ləkələr yaranır, həmin ləkələr sulu qabarcıqlara çevrilir və daha sonra qaysaq, yəni qabıq bağlama mərhələsinə keçir.
İlk günlərdə vəziyyət adi virus infeksiyasına bənzəyə bilər. Uşaq əvvəlcə yorğun görünür, az yeyir və daha çox yatmaq istəyir. Səpgilər isə bəzən həmin gün, bəzən də ertəsi gün görünür.
Bağçaya və ya məktəbə gedən uşaqlarda bu hal daha diqqətlə izlənməlidir. Çünki uşaq səpgilər tam görünməmişdən əvvəl də yoluxdurucu ola bilər.
Suçiçəyinin 9 əsas əlaməti hansılardır?
Suçiçəyinin əsas əlamətləri qızdırma, halsızlıq, iştahsızlıq, baş ağrısı, qarın ağrısı, qaşınma, qırmızı ləkələr, sulu qabarcıqlar və qaysaq bağlayan səpgilərdir. Əlamətlər hər uşaqda eyni gücdə olmur və xəstəlik bəzən yüngül, bəzən isə daha narahatedici başlaya bilər.
| Əlamət | Valideyn nə müşahidə edə bilər? |
|---|---|
| 1. Qızdırma / hərarət | Uşağın temperaturu yüksələ bilər |
| 2. Halsızlıq | Uşaq oyun oynamaq istəməyə bilər |
| 3. İştahsızlıq | Yeməkdən imtina edə bilər |
| 4. Baş ağrısı | Daha çox böyük uşaqlarda görünə bilər |
| 5. Qarın ağrısı | Bəzi uşaqlarda səpgidən əvvəl ola bilər |
| 6. Qaşınma | Uşaq dərisini qaşımağa çalışır |
| 7. Qırmızı ləkələr | Səpginin ilk mərhələsi kimi görünə bilər |
| 8. Sulu qabarcıqlar | Ləkələr maye dolu qabarcığa çevrilə bilər |
| 9. Qaysaq bağlayan səpgilər | Səpgilər quruyaraq qabıq bağlayır |
Praktik nümunə: bağçaya gedən uşaqda əvvəl yüngül qızdırma və iştahsızlıq, ertəsi gün isə sinə və kürəkdə sulu səpgilər başlayırsa, suçiçəyi ehtimalı artır. Amma diaqnoz yalnız bu əlamətlərə görə qoyulmamalıdır.
Oxşar səpgilər allergiya, qızılca, məxmərək, irinli dəri infeksiyası və digər problemlərdə də ola bilər. Ona görə qızdırma ilə birlikdə səpgi varsa, pediatr müayinəsi daha təhlükəsiz yanaşmadır.
Suçiçəyi səpgisi necə görünür?
Suçiçəyi səpgisi əvvəl qırmızı ləkə kimi başlayır, sonra sulu qabarcığa çevrilir və sonda qaysaq, yəni qabıq bağlayır. Əsas fərqləndirici məqam odur ki, uşağın dərisində eyni anda həm yeni ləkələr, həm sulu qabarcıqlar, həm də qaysaq bağlamış səpgilər görünə bilər.
Səpgilər adətən sinə, kürək və üzdə başlayır. Daha sonra qarın, qol, ayaq, tüklü baş dərisi və bəzən ağız boşluğunda da görünə bilər.
Ağız boşluğunda səpgilər uşağın yemək və maye qəbulunu çətinləşdirə bilər. Uşaq su içməkdən imtina edirsə və sidiyə az gedirsə, susuzlaşma riski yaranır.
Uşaq səpgiləri qaşıyarsa, qabarcıqlar zədələnə bilər. Bu isə ikincili bakterial infeksiya və iz qalma riskini artırır. Buna görə uşağın dırnaqları qısa saxlanmalı, qaşınma güclüdürsə, pediatrla məsləhətləşilməlidir.
Suçiçəyi təmasdan neçə gün sonra çıxır?
Suçiçəyi xəstə şəxslə təmasdan sonra adətən 10–21 gün ərzində ortaya çıxa bilər. Orta inkubasiya dövrü təxminən 14–16 gündür. Bu müddətdə uşaqda hələ səpgi olmaya bilər, amma xəstəlik başlayanda yoluxduruculuq səpgidən əvvəl başlaya bilər.
Bu bölmə valideynlər üçün vacibdir. Çünki uşaq bu gün səpgi çıxarıbsa, yoluxma çox vaxt dünən baş verməyib. Təmas 1–3 həftə əvvəl olmuş ola bilər.
Əgər bağçada və ya məktəbdə suçiçəyi hadisəsi olubsa, valideyn uşağın vəziyyətini təxminən 3 həftə izləməlidir. Bu müddətdə qızdırma, halsızlıq və yeni səpgilər yaranarsa, pediatrla əlaqə saxlamaq lazımdır.
Suçiçəyi necə yoluxur?
Suçiçəyi xəstə şəxslə yaxın təmas, hava-damcı yolu və səpgidəki maye ilə təmas nəticəsində yayıla bilər. Uşaq səpgilər çıxmazdan əvvəl də yoluxdurucu ola bilər. Buna görə infeksiya uşaq kollektivlərində, xüsusilə bağça və məktəblərdə sürətlə yayıla bilir.
Yoluxma riski eyni otaqda uzun müddət qalanda, yaxın oynayanda, eyni mühitdə nəfəs aldıqda və səpgilərə toxunduqda arta bilər. Ev daxilində bir uşaq xəstələndikdə digər uşaqların da yoluxma ehtimalı yüksəlir.
Suçiçəyi şübhəsi varsa, uşaq müvəqqəti olaraq digər uşaqlardan uzaq saxlanmalıdır. Xüsusilə hamilə qadınlar, körpələr və immun sistemi zəif olan şəxslərlə təmasdan çəkinmək lazımdır.
Uşaq nə vaxt daha çox yoluxdurur?
Uşaq adətən səpgilər çıxmazdan 1–2 gün əvvəl və bütün sulu qabarcıqlar qaysaq bağlayana qədər yoluxdurucu hesab olunur. Yeni səpgilər çıxırsa və qabarcıqlar hələ suludursa, uşaq bağçaya, məktəbə və uşaq məclislərinə göndərilməməlidir.
Valideyn bu üç suala diqqət etməlidir:
- Son 24 saatda yeni səpgi çıxıbmı?
- Bütün sulu qabarcıqlar qaysaq bağlayıbmı?
- Uşağın qızdırması və halsızlığı keçibmi?
Bu suallardan birinə cavab “xeyr”-dirsə, uşağı kollektivə qaytarmaq tez ola bilər. Bu həm uşağın sağalmasına mane ola, həm də digər uşaqlar üçün yoluxma riski yarada bilər.
Suçiçəyi neçə günə keçir?
Suçiçəyi adətən 4–7 gün aktiv davam edir. Dəri səpgilərinin tam quruması və qaysaqların tökülməsi isə 1–2 həftə çəkə bilər. Sağalma müddəti uşağın yaşı, immun vəziyyəti, səpgilərin sayı və qaşınmanın gücündən asılıdır.
Bəzi uşaqlarda xəstəlik yüngül keçir. Qızdırma qısa müddətdə düşür, səpgilər az olur və uşaq özünü nisbətən yaxşı hiss edir.
Bəzi uşaqlarda isə səpgilər çox olur, qaşınma artır və qızdırma bir neçə gün davam edir. Əgər qızdırma 4 gündən çox çəkirsə, uşaq çox halsızdırsa, maye qəbul etmirsə və ya səpgilərdə irinləmə görünürsə, pediatrla əlaqə saxlanmalıdır.
Suçiçəyi zamanı evdə nə etmək olar?
Suçiçəyi zamanı evdə əsas məqsəd uşağı rahat saxlamaq, qaşınmanı azaltmaq, maye qəbulunu qorumaq və ağırlaşma əlamətlərini vaxtında görməkdir. Sağlam uşaqlarda xəstəlik çox vaxt evdə dəstək tədbirləri ilə keçir, amma dərman seçimi mütləq pediatrla razılaşdırılmalıdır.
| Evdə qulluq addımı | Niyə vacibdir? |
|---|---|
| Bol maye verin | Susuzlaşmanın qarşısını almağa kömək edir |
| Dırnaqları qısa saxlayın | Qaşıma və infeksiya riskini azaldır |
| Pambıq geyim seçin | Dərinin qıcıqlanmasını azaldır |
| Otağı sərin saxlayın | Tərləmə qaşınmanı artıra bilər |
| Səpgiləri sıxmayın | İz və infeksiya riskini azaldır |
| Pediatrla əlaqə saxlayın | Dərman təhlükəsizliyi üçün vacibdir |
Uşağa yüngül, yumşaq və pambıq geyim geyindirmək daha uyğundur. Tərləmə qaşınmanı artırdığı üçün otaq çox isti olmamalıdır.
Uşaq maye qəbul etmirsə, dodaqları quruyursa və sidiyə az gedirsə, susuzlaşma riski nəzərə alınmalıdır. Bu halda həkimlə əlaqə saxlamaq lazımdır.
Qaşınmanı necə azaltmaq olar?
Qaşınmanı azaltmaq üçün uşağın dərisi sərin saxlanmalı, dırnaqları qısa kəsilməli və yumşaq pambıq geyim seçilməlidir. Səpgiləri sürtmək, qoparmaq və spirtli məhlullarla silmək olmaz. Qaşınma əleyhinə losyon və dərmanlar yalnız pediatr məsləhəti ilə istifadə edilməlidir.
Uşaq qaşındıqca qabarcıqlar partlaya bilər. Bu zaman dəriyə bakteriya düşmə ehtimalı artır. Nəticədə səpgi nahiyəsində qızartı, şişkinlik, ağrı, irinli ifrazat və istilik hissi yarana bilər.
Dırnaqları qısa saxlamaq və qaşımanı azaltmaq dəri infeksiyalarının qarşısını almağa kömək edə bilər. Qaşınma çox güclüdürsə və uşaq gecə yata bilmirsə, pediatr uşağın yaşına uyğun təhlükəsiz vasitə tövsiyə edə bilər.
Suçiçəyi zamanı qızdırma olarsa nə etməli?
Suçiçəyi zamanı qızdırma olarsa, uşağa bol maye verilməli, otaq havası sərin saxlanmalı və temperatur izlənməlidir. Qızdırmasalıcı, tibbi dildə hərarətsalıcı dərman yalnız uşağın yaşına, çəkisinə və ümumi vəziyyətinə görə seçilməlidir. Aspirin uşaqlara verilməməlidir.
Aspirin uşaqlarda, xüsusilə virus infeksiyaları zamanı təhlükəli hesab olunur. Suçiçəyi zamanı aspirin istifadəsi Reye sindromu kimi ağır vəziyyətlə əlaqələndirilir. Buna görə valideyn özbaşına dərman verməməlidir.
Qızdırma uşağı narahat edirsə, pediatr uşağın yaşına və çəkisinə uyğun parasetamol tərkibli hərarətsalıcı tövsiyə edə bilər. Doza valideyn tərəfindən təxmin edilməməli, həkimin göstərişinə uyğun seçilməlidir.
Həkim məsləhəti olmadan ibuprofen istifadəsi də tövsiyə olunmur. Suçiçəyi zamanı ibuprofen bəzi ağır bakterial dəri infeksiyaları ilə əlaqələndirilə bilər. Buna görə dərman seçimi uşaq həkimi ilə razılaşdırılmalıdır.
Suçiçəyi zamanı nələri etmək olmaz?
Suçiçəyi zamanı əsas səhvlər həkim təyinatı olmadan dərman vermək, səpgiləri qıcıqlandırmaq və uşağı uşaq kollektivlərinə tez qaytarmaqdır. Bu davranışlar qaşınmanı, dəri zədələnməsini, yoluxdurma riskini və ağırlaşma ehtimalını artıra bilər.
Bunları etmək olmaz:
- Uşağa aspirin vermək;
- Həkim məsləhəti olmadan ibuprofen istifadə etmək;
- Özbaşına antibiotik başlamaq;
- Asiklovir və digər virus əleyhinə preparatları həkim təyinatı olmadan vermək;
- Səpgiləri spirt, yod və ya qıcıqlandırıcı məhlullarla silmək;
- Sulu qabarcıqları sıxmaq və ya qoparmaq;
- Uşağı bağçaya və məktəbə tez göndərmək;
- Səpgini “sadəcə allergiya” hesab edib gecikmək.
Suçiçəyi virus mənşəli xəstəlikdir. Antibiotik virusu müalicə etmir. Antibiotik yalnız ikincili bakterial infeksiya yaranarsa və həkim uyğun görərsə təyin edilə bilər.
Asiklovir hər uşağa lazımdırmı?
Asiklovir və digər virus əleyhinə preparatlar hər uşaq üçün rutin müalicə hesab edilmir. Sağlam uşaqlarda suçiçəyi çox vaxt xüsusi antiviral müalicə olmadan keçir. Bu preparatlar daha çox ağırlaşma riski yüksək olan uşaqlarda və yalnız həkim qərarı ilə istifadə edilir.
Valideyn başqa uşağa yazılmış dərmanı öz uşağına verməməlidir. Eyni xəstəlik adı olsa da uşaqların yaşı, çəkisi, immun vəziyyəti və xəstəliyin gedişi fərqli ola bilər.
Virus əleyhinə preparatların faydası daha çox erkən dövrdə qiymətləndirilir. Dərman təyin edilərsə, onun nə vaxt və hansı dozada veriləcəyi pediatr tərəfindən müəyyən edilməlidir.
Kimlərdə suçiçəyi daha ağır keçə bilər?
Suçiçəyi körpələrdə, immun sistemi zəif olan uşaqlarda, yeniyetmələrdə, hamilələrdə və xroniki xəstəliyi olan şəxslərdə daha ağır keçə bilər. Bu qruplarda yüksək qızdırma, çoxsaylı səpgilər, dəri infeksiyası, tənəffüs çətinliyi və digər ağırlaşmalar riski daha yüksəkdir.
| Risk qrupu | Nəyə görə diqqət lazımdır? |
|---|---|
| 1 yaşdan kiçik körpələr | Ağır gediş riski daha yüksək ola bilər |
| İmmun sistemi zəif uşaqlar | Virusla mübarizə çətinləşə bilər |
| Xroniki dəri və ağciyər xəstəliyi olanlar | Ağırlaşma ehtimalı arta bilər |
| Yeniyetmələr | Xəstəlik uşaqlarla müqayisədə daha ağır keçə bilər |
| Hamilə qadınlar | Ana və döl üçün risk yarana bilər |
| Uzunmüddətli steroid qəbul edənlər | İmmun cavab zəifləyə bilər |
Evdə risk qrupuna aid şəxs varsa, xəstə uşaqla təmas məhdudlaşdırılmalıdır. Belə hallarda pediatrla və ehtiyac olduqda müvafiq sahə həkimi ilə məsləhətləşmək vacibdir.
Suçiçəyi zamanı nə vaxt pediatra müraciət etmək lazımdır?
Uşaq 1 yaşdan kiçikdirsə, immun sistemi zəifdirsə, qızdırma uzun çəkirsə, səpgilər irinləyirsə və ya uşaq çox halsızdırsa, pediatra müraciət edilməlidir. Xəstəlik çox vaxt yüngül keçsə də, bəzi hallarda ciddi ağırlaşmalar yarada bilər.
| Təcili diqqət tələb edən hal | Niyə vacibdir? |
|---|---|
| Uşaq 1 yaşdan kiçikdir | Körpələrdə risk daha yüksəkdir |
| Qızdırma 4 gündən çoxdur | Ağırlaşma göstəricisi ola bilər |
| Səpgilərdə irinli ifrazat var | İkincili bakterial infeksiya riski ola bilər |
| Uşaq çox halsızdır | Susuzlaşma və ya ağır gediş ehtimalı var |
| Tənəffüs çətinliyi yaranıb | Təcili tibbi qiymətləndirmə lazımdır |
| Boyun sərtliyi və güclü baş ağrısı var | Sinir sistemi ağırlaşması istisna edilməlidir |
| Göz ətrafında səpgi var | Göz zədələnməsi riski ola bilər |
| Uşaq oyadılmaqda çətinlik çəkir | Təcili qiymətləndirmə tələb edə bilər |
Valideyn üçün əsas qayda sadədir: uşaq əvvəlki kimi davranmırsa, maye içmirsə, çox yatırsa, nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə və ya səpgilər pis görünürsə, gözləmək düzgün deyil.
Belə hallarda telefonla məsləhətləşmək kifayət etməyə bilər. Uşağın vəziyyəti pediatr tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Suçiçəyi peyvəndi Azərbaycanda varmı?
Suçiçəyi peyvəndi xəstəlikdən qorunmanın effektiv yollarından biridir, lakin ölkələr üzrə peyvənd təqvimləri fərqlənir. Azərbaycan üzrə açıq yayımlanan “Profilaktik peyvəndlərin təqvimi”-ndə HepB, BCG, OPV, İPV, pnevmokok, QPM və digər peyvəndlər göstərilir. Bu cədvəldə suçiçəyi peyvəndi ayrıca rutin peyvənd kimi yer almır.
Bu, peyvəndin ümumiyyətlə mövcud olmadığı mənasına gəlmir. Sadəcə dövlətin açıq profilaktik peyvənd cədvəlində uşaqlar üçün ayrıca məcburi peyvənd kimi göstərilmir.
Buna görə valideynlər suçiçəyi peyvəndi barədə pediatrla fərdi qaydada məsləhətləşməlidir. Uşağın yaşı, sağlamlıq vəziyyəti, əvvəl xəstəliyi keçirib-keçirməməsi və ailədə risk qrupunda olan şəxslərin olub-olmaması nəzərə alınmalıdır.
Əgər evdə hamilə qadın, immun sistemi zəif şəxs, körpə və ya daha əvvəl suçiçəyi keçirməmiş uşaq varsa, peyvənd mövzusu pediatrla daha ciddi müzakirə olunmalıdır.
Suçiçəyi allergiya və qızılcadan necə fərqlənir?
Suçiçəyi sulu, qaşınan və müxtəlif mərhələlərdə olan dəri səpgiləri ilə seçilir. Allergiyada qızdırma olmaya bilər, qızılcada isə yüksək qızdırma, öskürək, burun axması və göz qızarması daha qabarıq ola bilər. Amma dəqiq fərqləndirmə üçün pediatr müayinəsi vacibdir.
| Hal | Tipik görünüş |
|---|---|
| Suçiçəyi | Qırmızı ləkə, sulu qabarcıq və qaysaq birlikdə görünə bilər |
| Allergiya | Qaşınan qızartı olur, qızdırma çox vaxt olmur |
| Qızılca | Qızdırma, öskürək, göz qızarması və yayılmış səpgi ola bilər |
| Həşərat dişləməsi | Daha lokal və az sayda qabarıqlıq olur |
| İrinli dəri infeksiyası | Sarı qabıqlı, irinli dəri zədələnməsi ola bilər |
Valideyn üçün praktik qayda budur: səpgi ilə birlikdə qızdırma varsa, uşaq halsızdırsa və yeni səpgilər artırsa, bunu sadəcə allergiya kimi qəbul etmək olmaz.
Səpgili xəstəliklər bir-birinə çox bənzəyə bilər. Buna görə evdə təxmin yürütmək əvəzinə pediatr müayinəsi daha təhlükəsizdir.
Uşaq bağçaya və məktəbə nə vaxt qayıda bilər?
Uşaq bütün səpgilər qaysaq bağlayandan, yeni səpgi çıxmayandan və ümumi vəziyyəti yaxşılaşandan sonra bağçaya və məktəbə qayıda bilər. Əgər qabarcıqlar hələ suludursa və yeni səpgilər yaranırsa, uşaq yoluxdurucu hesab oluna bilər.
Bağça və məktəbə qayıtmazdan əvvəl bu suallara baxın:
- Son 24 saatda yeni səpgi çıxıbmı?
- Bütün sulu qabarcıqlar qaysaq bağlayıbmı?
- Uşağın qızdırması varmı?
- Uşaq özünü yaxşı hiss edirmi?
- Pediatr kollektivə qayıtmağa icazə veribmi?
Peyvənd olunmuş uşaqlarda bəzi səpgilər qaysaq bağlamaya bilər. Belə hallarda pediatr uşağın son 24 saatda yeni səpgi çıxarıb-çıxarmadığını da nəzərə ala bilər.
Əgər cavablardan biri şübhəlidirsə, uşağı evdə saxlamaq daha təhlükəsizdir. Bu, həm uşağın tam sağalmasına, həm də digər uşaqların qorunmasına kömək edir.
Valideynin evdə izləmə siyahısı necə olmalıdır?
Valideyn uşağın qızdırmasını, maye qəbulunu, səpgilərin vəziyyətini və ümumi davranışını gündəlik izləməlidir. Sadə qeyd aparmaq həkimə müraciət zamanı çox faydalı olur. Xüsusilə qızdırmanın neçə gün davam etdiyi və yeni səpgilərin çıxıb-çıxmadığı yazılmalıdır.
| Nə izlənməlidir? | Nəyə diqqət edilməlidir? |
|---|---|
| Qızdırma | Neçə dərəcədir və neçə gündür davam edir? |
| Maye qəbulu | Uşaq su, kompot və ya ana südü qəbul edirmi? |
| Sidiyə getmə | Sidik miqdarı azalıbmı? |
| Səpgilər | Yeni səpgilər çıxırmı, irinləmə varmı? |
| Qaşınma | Uşaq səpgiləri qanadacaq qədər qaşıyırmı? |
| Ümumi vəziyyət | Uşaq oyaqdırmı, danışırmı, reaksiya verirmi? |
Bu siyahı diaqnoz qoymaq üçün deyil. Məqsəd uşağın vəziyyətini daha aydın izləmək və pisləşmə əlamətlərini vaxtında görməkdir.
Tez-tez verilən suallar
Bu bölmədə valideynlərin suçiçəyi ilə bağlı ən çox verdiyi praktik suallara qısa və dəqiq cavablar verilir. Cavablar diaqnoz və müalicə əvəzi deyil, maarifləndirici məqsəd daşıyır. Uşaqda yüksək qızdırma, irinli səpgi və ya halsızlıq varsa, pediatra müraciət edilməlidir.
Suçiçəyi xəstə şəxslə təmasdan sonra adətən 10–21 gün ərzində ortaya çıxa bilər. Orta inkubasiya dövrü təxminən 14–16 gündür. Bu müddətdə uşaqda heç bir əlamət olmaya bilər, ona görə bağça və məktəb təması diqqətlə izlənməlidir.
Suçiçəyi adətən 4–7 gün aktiv davam edir. Səpgilərin tam quruması və qaysaqların tökülməsi isə 1–2 həftə çəkə bilər. Uşaq bütün səpgilər qaysaq bağlayana qədər bağça, məktəb və digər uşaq kollektivlərindən uzaq saxlanmalıdır.
Səpgilər irinləyirsə, ətrafı qızarırsa, şişirsə, ağrılıdırsa və ya toxunanda isti hiss olunursa, bu ikincili bakterial infeksiya əlaməti ola bilər. Uşaqda yüksək qızdırma, halsızlıq və tənəffüs çətinliyi də varsa, pediatra müraciət gecikdirilməməlidir.
Uşaq çox halsız deyilsə, qısa və ilıq duş qəbul edə bilər. Dərini sürtmək, kisələmək və qaysaqları qoparmaq olmaz. Çimdikdən sonra dəri sürtülməməli, yumşaq şəkildə qurulanmalıdır. Uşaq üşüyürsə və ya yüksək qızdırması varsa, çimmək təxirə salına bilər.
Xeyr, uşaqlara aspirin verilməməlidir. Aspirin Reye sindromu adlı ağır və təhlükəli vəziyyətlə əlaqələndirilir. Uşaqda qızdırma varsa, hərarətsalıcı dərmanın seçimi və dozası pediatr tərəfindən uşağın yaşına və çəkisinə uyğun müəyyən edilməlidir.
Həkim məsləhəti olmadan ibuprofen vermək tövsiyə edilmir. Bu xəstəlik zamanı bəzi dərmanların istifadəsi riskli ola bilər. Buna görə valideyn dərmanı özbaşına seçməməli, pediatrla əlaqə saxlamalı və uşağın yaşına, çəkisinə uyğun təhlükəsiz plan almalıdır.
Xeyr, asiklovir hər uşaq üçün rutin müalicə deyil. Sağlam uşaqlarda suçiçəyi çox vaxt xüsusi virus əleyhinə preparat olmadan keçir. Bu dərmanlar daha çox ağırlaşma riski yüksək olan uşaqlarda, xəstəliyin ağır gedişində və yalnız pediatr qərarı ilə istifadə edilir.
Suçiçəyini bir dəfə keçirmək əksər insanlarda uzunmüddətli immunitet yaradır. İkinci dəfə xəstələnmək nadir olsa da mümkündür. Əgər uşaqda yenidən oxşar dəri səpgiləri yaranıbsa, diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün pediatr müayinəsi lazımdır.
Xeyr, xüsusilə hamilə qadın daha əvvəl bu xəstəliyi keçirməyibsə və ya peyvənd olunmayıbsa, təmas riskli ola bilər. Belə halda hamilə qadın öz həkimi ilə, uşaq isə pediatrla əlaqə saxlamalıdır. Təmasın vaxtı və risk səviyyəsi həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
İz riskini azaltmaq üçün səpgiləri qaşımağa, sıxmağa və qaysaqları qoparmağa icazə verməyin. Uşağın dırnaqlarını qısa saxlayın, yumşaq pambıq geyim seçin və qaşınma güclüdürsə, pediatrla məsləhətləşin. İrinli ifrazat, qızartı və şişkinlik varsa, həkimə müraciət edin.
Uşaq qızdırmasızdırsa və özünü yaxşı hiss edirsə, ev şəraitində otağın havasını dəyişmək faydalıdır. Amma yoluxdurucu dövrdə onu park, həyət, qonaqlıq və uşaq olan yerlərə aparmaq olmaz. Əsas şərt digər insanlarla təmasdan uzaq qalmaqdır.
Nəticə: valideyn nəyi yadda saxlamalıdır?
Suçiçəyi uşaqlarda tez yayılan, amma düzgün izlənəndə çox vaxt idarə olunan virus mənşəli infeksion xəstəlikdir. Əsas əlamətlər qızdırma, halsızlıq və qaşınan sulu dəri səpgiləridir. Uşaq bütün səpgilər qaysaq bağlayana qədər bağça və məktəbdən uzaq saxlanmalıdır.
Ən vacib qayda dərman təhlükəsizliyidir. Aspirin verilməməli, ibuprofen və virus əleyhinə preparatlar isə yalnız pediatr məsləhəti ilə istifadə olunmalıdır. Körpələrdə, immun sistemi zəif uşaqlarda, uzun çəkən qızdırmada və irinli səpgilərdə həkimə müraciət gecikdirilməməlidir.
Uşağınızda qızdırma, sulu dəri səpgiləri, güclü qaşınma və ya halsızlıq varsa, diaqnozu dəqiqləşdirmək və təhlükəsiz müalicə planı almaq üçün Dr. Kənan Qarayevin qəbuluna yazıla bilərsiniz.