Uşaqlarda Böyümə Ağrıları, adətən ayaqlarda ağrı və ya döyüntü hissi yaradır. Böyümə ağrıları daha çox budların ön hissəsində, baldırlarda və ya dizlərin arxasında müşahidə olunur. Adətən hər iki ayağı ağrıyır. Bəzi uşaqlarda böyümə ağrıları zamanı qarın ağrısı və ya baş ağrıları da izlənə bilər. Uşaqlarda Böyümə Ağrıları hər gün müşahidə olunmur, gəlir və gedir. Uşaqlarda Böyümə Ağrıları daha çox günortadan sonra və ya axşamçağı başlayır və səhərə qədər yox olur. Bəzən böyümə ağrıları gecə yarısı uşağı yuxudan oyadır.
Uşaqlarda Böyümə Ağrıları səbəbləri
Uşaqlarda Böyümə Ağrılarının səbəbi – uşaqlarda dayaq-hərəkət aparatının inkişafının digər orqan və sistemlərin inkişafı kimi davamlı proses olmasıdır. Ümumilikdə 3 yaşdan 12-13 yaşa qədər görülə bilən və uşaqların 25-40% -də müşahidə olunan, oğlanlarda daha çox müşahidə edilən və fiziki fəaliyyətin artması ilə əlaqəli olan bir sıra ağrılı hallara “Uşaqlarda Böyümə Ağrıları” deyilir. Bu vəziyyətlə bağlı yanlış fikirlər və bəzi doğru bilinən yanlışlar valideynlərin narahatlığına səbəb olur və fizioloji bir proses olan böyümə ağrılarının arxasında ciddi bir xəstəliyin olması narahatlığı ilə pediatr həkimə müraciətlərin sayı artır.
Uşaqlarda Böyümə Ağrıları nə vaxt müşahidə olunur?
İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, təbii böyümə və inkişaf prosesi ağrısız bir prosesdir. Heç bir uşaqda və ya yeniyetmədə fizioloji boy artımı ağrıya səbəb olmur. Ancaq böyümə dövründə artan fiziki fəaliyyətlər nəticəsində meydana gələ biləcək bəzi ağrılar ola bilər.
Uşaqlarda Böyümə Ağrıları adətən aşağı ətraflarda olur. Omba, bel və yuxarı ətraflarda nadir hallarda müşahidə olunur. Uşaqlarda Böyümə Ağrıları tez-tez budun ön hissəsində, diz və baldırların arxasında axşam və gecə baş verir, yuxudan oyanır və bir neçə dəqiqədən bir neçə saata qədər davam edə bilər. Uşaqlarda Böyümə Ağrıları oynaqda və ya sümükdə deyil, əzələdə müşahidə olunur. Adətən artan fiziki fəaliyyətdən sonra baş verir. Bəzən günlərlə ağrı olmur, bəzən isə təkrarlana bilir. Ağrı döyüntü formasında, dərin, narahat edici şəkildə hiss olunur. Çox vaxt iki ayaqda və pararlel şəkildə müşahidə olunur. Bəzi uşaqlarda bütün gecə davam edə bilər. Bu xəstələrdə heç bir axsaqlıq, oynaqlarda deformasiya, fiziki aktivliyin itirilməsi müşahidə edilmir. Ağrı ümumiyyətlə səhər tamamilə yox olur.
Uşaqlarda Böyümə Ağrıları tamamilə xoşxassəli və müvəqqəti ağrılar olub, dəqiq səbəbi bilinmir. Sümüklərin uzununa və eninə böyüməsi zamanı sümükləri əhatə edən və sinir uclarının yerləşdiyi “periosteum” adlı sümük qişasının uzanmasının ağrıya səbəb olduğu düşünülür.
Uşaqlarda Böyümə Ağrıları müalicəsi
Uşaqlarda Böyümə Ağrıları müalicəsi – ümumiyyətlə, ağrıları uşağa istirahət vermək, fiziki fəaliyyətləri dayandırmaq və ya minimuma endirmək, ağrılı nahiyəni masaj etməklə yüngülləşdirmək, bəzən ağrıkəsicilər və ödemi aradan qaldıran dərmanlar (uşaq həkimi tövsiyəsi ilə) və isti kompreslər tətbiq etməklə aradan qaldırıla bilər. Döyüntü formalı ağrılar zamanı əzələ gərmə məşqləri ağrıları aradan qaldırmağa kömək edə bilər.
Dayaq-hərəkət sistemində bəzi ağrılar boy artımı sürətlənən yeniyetməlik dövründə də baş verə bilər. Yetkinlik dövründə “osteoxondroz” adlanan daha spesifik böyüyən ağrılar baş verə bilər. Bu ağrılar oynağa yaxın nahiyələrdə sümüklərin “apofizlər” adlanan çıxıntılı hissələrə yapışan iri əzələ və vətər qruplarının dartılması nəticəsində baş verir. Bu cür ağrıları yaxından izləmək və lazım gəldikdə rentgenoqrafiya üsulları ilə təqib etmək lazımdır.
Bilinməlidir ki, basketbol, voleybol və s. kimi tullanma ilə bağlı idmanla məşğul olan yeniyetmələrdə baş verə biləcək bu vəziyyət yeniyetməlik dövrünün sonuna qədər davam edə bilər. Ən çox görülən ağrı nahiyələri diz və diz altında, daban arxasında və pəncə nahiyəsidir.
Uşaqlarda Böyümə Ağrıları ilə bağlı nə vaxt uşaq həkiminə müraciət etməlisiniz?
Uşaqlarda Böyümə Ağrıları ilə bağlı aşağıdakı hallar varsa, usaq hekimi ilə əlaqə saxlamağınız tövsiyə olunur:
- davamlı ağrılar
- səhər belə davam edən ağrılar
- bir ayaqda müşahidə edilən ağrılar
- uşağın normal fəaliyyətinə müdaxilə edəcək qədər şiddətli ağrılar
- dizlərdə yerləşən ağrılar
- yaralanma ilə əlaqədar ağrılar
- şişkinlik, qızartı, həssaslıq, qızdırma, axsama, səpgi, iştahsızlıq, zəiflik və ya yorğunluq kimi digər simptomlarla müşayiət olunan ağrılar
Tamamilə normal olan uşaqlarda böyümə ağrılarından narahat olmağa ehtiyac yoxdur. Ancaq ağrı ilə birlikdə hərarət və halsızlıq kimi müxtəlif xəstəlik əlamətləri varsa, ağrılı bölgədə qızartı, hərarət artımı, rəng dəyişikliyi, şişkinlik, göyərmə, solğunluq kimi lokal təzahürlər varsa və uşaqda həddindən artıq həssaslıq varsa. ağrılı bölgəyə toxunduqda, bir mütəxəssis həkim – pediatr tərəfindən bir qiymətləndirmə aparılmalıdır.
Belə hallarda xəstəliyin əsasında bəzi iltihablı, revmatik və metabolik xəstəliklər, nadir hallarda isə bəzi şiş patologiyaları dayana bilər. Əsas problemi aydınlaşdırmaq üçün ətraflı fiziki müayinə, bəzi radioloji müayinə üsulları və laboratoriya testləri aparılmalıdır.
Xülasə
Yeniyetməlik dövrünün sonuna qədər ara-sıra müşahidə oluna bilən uşaqlarda böyümə ağrıları ümumiyyətlə fizioloji inkişaf prosesinə bağlı xoşxassəli ağrılar kimi qəbul edilir. Gözlənilməz sürprizlərdən qorunmaq üçün hansı ağrının böyümə ağrıları olduğunu və hansı ağrının diqqətə almaq lazım olduğunu ayırd etmək çox vacibdir.